تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۰/۱۳ | شناسه مطلب : ۱۸۰۷۷ | تعداد بازدید : ۱۲۴

نقد، نويسندگان را پخته مي كند

در نشست" راهبردهای نویسندگان در پاسخ به نقد" بیان شد:

نقد، نویسندگان را پخته می کند

سید حسن اسلامی اردکانی در نشست" راهبردهای نویسندگان در پاسخ به نقد" مطرح کرد: اگر اثری نقد نشود مرگ آن نوشته فرا رسیده است چرا که نویسندگان به میزانی که نقد می شوند پخته تر و مسلط تر می شوند.

به گزارش روابط عمومی موسسه خانه کتاب،  نشست تخصصی"راهبرد های نویسندگان در پاسخ به نقد" با همکاری گروه زبان و ادب فارسی شورای بررسی متون و کتب درسی علوم انسانی با حضور سید حسن اسلامی اردکانی، دبیرعلمی پانزدهمین جشنواره نقد کتاب امروز (۱۳دی ماه)در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد.

در ابتدای این نشست اسلامی اردکانی با اشاره به راهبردهایی نویسندگان در مقابل نقد، گفت: بهترین وضعیت یک نویسنده دیده و خوانده شدن آثار او است رسیدن به این مرحله برای نویسنده بسیار لذت بخش است و زمانی که این آثار منتخب و برگزیده شوند برای او لذت بخش تر است.

وی ادامه داد: زمانی که خواننده متن نویسنده را به دست می گیرد برای فهم آن ناگزیر است آن را در هم بشکند و با مفاهیمی که با زبان، معیارها و باورهای او همخ آن را بسنجد. فهمیدن یک متن به معنای شکستن آن است. در این صورت خواننده ممکن است با خواندن یک متن به لذت برسد یا با آن دچار تصادف و چالش شود و از متن فاصله بگیرد. اگر خواننده متن جدی باشد ممکن است دغدغه‌ها  و نگرانی های خود را در قالب متن و گفته بیان کند. نقد می تواند عادی ترین شکل خواندن باشد. 
وی با اشاره به تعداد مقاله های ارسال شده به پانزدهمین دوره جشنواره نقد کتاب،گفت: در این دوره از جشنواره هزار مقاله گردآوری شده و پس از ارزیابی مقاله هایی که شایسته انتخاب بودند توسط سه داور مورد بررسی قرار گرفتند. در این چند سال اخیر در بعضی از حوزه ها و گروه ها هیچ مقاله انتقادی برگزیده نداشتیم. سال گذشته در هشت گروه هیچ مقاله برگزیده نداشتیم یا در این هشت گروه مقاله ای ارسال نشده بود یا مقاله های ارسالی شایسته برگزیده شدن نبودند.
اسلامی اردکانی ادامه داد: علوم انسانی  در کشور ما از رشته های داغ، پر طرفدار و پر دانشجو است  و در اکثر شهر ها و استان ها و دانشگاه ها برای این رشته متقاضی وجود دارد. همچنین کتاب ها و مقاله های زیادی در این حوزه نوشته می شود. اما مقاله های انتقادی در این حوزه بسیار کم است.  این موضوع ممکن است دلایل مختلف داشته باشد ممکن است کسی کتاب های این حوزه را نبیند یا اگر هم ببیند رغبتی برای نقد آن ها نداشتن باشد. شاید هم ملاحظاتی باعث می شود در این حوزه نقدی نوشته نشود. در حوزه ادبیات عرب نیز وضع به همین صورت است. در  حوزه های علوم اجتماعی، اخلاق و عرفان، ایران و اسلام، ادبیات عرب هیچ مقاله برتری نداشتیم.

دبیر علمی جشنواره نقد کتاب بیان کرد: فضایی به وجود آمده که عده ای ترجیح می دهند نقد نکنند اگر نقدی نباشد نشان می دهد کتاب های منتشر شده خوانده نمی شوند. این نکته کامل درست است که حیات و پایایی کتاب در گرو نقد است. اولین نقدی که من نوشتم در مجله آیینه پژوهش منتشر شد اما بعد متوجه شدم این نقد موجب رنجش شده است بنابراین تصمیم گرفتم پا را فراتر از نقد بگذارم. سه نوع نقد مستقیم،پیرامونی و فرا نقد داریم که من نقد نوع سوم را انتخاب کردم. نویسندگان ما در مقدمه کتاب های خود می نویسند که آمادگی پذیرش هرنوع نقدی را دارند اما وقتی بر کتاب آنها نقدی نوشته می شود واکنش های هولناک و تصورناپدیری بروز می دهند. طبیعت انسان ها نقدگریز است ما باید بر روی این طبیعت ذاتی کار کنیم و در سطح آگاهانه بپذیریم که نقد را در یک کنش عقلانی تفسیر کنیم.

اسلامی اردکانی عنوان کرد: عده ای از نویسندگان اعتقاد دارند به هیچ ناقدی نباید پاسخ داد این راهبرد درست نیست چرا که علم و دانش به معنای گفت و گو و نقد و پاسخ به آن نیز گفت و گو است. نقد پژواک نوشتن است. راهبرد دیگری نسبت به نقد وجود دارد که به آن حمله متقابل می گوید. این نوع راهبرد در ایران بسیار رایج است و غالب  نقدها و جواب هایی که می بینیم در این غالب تهیه شده اند. راهبرد سوم؛گفت و گو با منتقدان است این راهبرد، سالم است و کمتر در ایران رواج دارد.
این پژوهشگر گفت: جوابیه هایی که به منتقدان داده می شود  حاوی ایرادات اخلاقی،محتوایی و ساختاری هستند. دشنام دادن، انتخاب اسم مستعار در جوابیه، تعلیم اصول نقد، دیگران را مقصر دانستن، بازخواست اخلاقی، دعا به جان ناقد کردن، تاکید بر عواطف منفی و ...از جمله موارد اخلاقی در جوابیه ها است. به لحاظ ساختاری ما آموزش می بینیم که چگونه نقد بنویسیم و برای این موضوع کلاس ها و کارگاه های مختلفی برگزار می شود، اما این آموزش ها برای چگونگی پاسخ به نقدها وجود ندارد. این درحالی است که باید آیین پاسخگویی به نقدها را باید بدانیم اما چون نویسندگان این آموزش ها را ندیده اند سریع در صدد پاسخگویی بر می آیند. نتیجه این شتاب زدگی، نداشتن عنوان، ترتیب و ساختار مشخص است. در صورتی که اگر بخواهیم به نقدها پاسخ دهیم در ابتدا باید عنوان مناسبی برای آن پیدا کنیم. همچنین باید پیشینه روشنی از نقد ارائه و نقد را دقیق معرفی و اشکالات را طبقه بندی کنیم و بر اساس آن به نقدها پاسخ دهیم. اما معمولا در پاسخ به نقدها این اصول رعایت نمی شود.

اسلامی اردکانی راهبرد گفت و گو را به لحاظ اخلاقی درست و به لحاظ علمی کارآمد دانست و گفت: زمانی که مورد نقد قرار گرفتید با ناقد وارد گفت و گو شوید اما به هیچ عنوان شخصیت و هویت ناقد را مورد نقد قرار ندهید. چرا که بهترین فرصت برای یک نویسنده این است که اثرش

مورد نقد قرار بگیرد. اگر اثری نقد نشود مرگ آن نوشته فرا رسیده است. نویسندگان به میزانی که نقد می شوند پخته تر و مسلط تر می شوند.


نظرات کاربران

    نظر خود را درباره این مطلب، با دیگر بازدید کنندگان سایت به اشتراک بگذارید !

نظر شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *