تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۸/۱۵ | شناسه مطلب : ۱۷۹۰۷ | تعداد بازدید : ۵۵

گراميداشت ولي‌الله محرابي مولف «تاريخ مصور پزشكي جهان» برگزار شد

هفدهمين برنامه عصر كتاب

گراميداشت ولي‌الله محرابي مولف «تاريخ مصور پزشكي جهان» برگزار شد

ولی‌الله محرابی در آیین بزرگداشتش گفت: از کمک‌های مالی و معنوی به مولفانی که در پی تولید فرهنگ و علم هستند خودداری نکنید چون این کار در حکم کاشتن نهال‌هایی است که به تدریج بارور می‌شوند.

به گزارش روابط عمومي موسسه خانه كتاب، هفدهمين برنامه «عصر كتاب» با اختصاص به گراميداشت دكتر ولي‌الله محرابي، بنيانگذار رشته جراحي كودكان و نويسنده كتاب ده جلدي «تاريخ مصور پزشكي جهان» با حضور نيكنام حسيني‌پور، مديرعامل خانه‌كتاب، مسلم بهادري، پزشك و استاد دانشگاه تهران، احمدخالق‌نژاد، جراح و استاد دانشگاه، كاميار عابدي، پژوهشگر و منتقد ادبي و ولي‌الله محرابي دوشنبه (۱۴ آبان) در سراي كتاب خانه كتاب برگزار شد.

در ابتداي اين جلسه نيكنام حسيني‌پور، با اشاره به جايگاه علمي ولي‌الله محرابي گفت: بيشتر برنامه‌هاي «عصر كتاب» موسسه خانه كتاب به تجليل چهره‌هاي فعال حوزه علوم‌انساني اختصاص داشت اما دكتر ولي‌الله محرابي از جنس ديگري است.

 وي افزود: يك دستِ دكتر محرابي تيغ جراحي و در دست ديگرش قلم، ابزار آگاهي‌بخشي است. وي نقش‌هاي زيادي را بر كاغذ طراحي كرد كه به توليد كتاب «تاريخ مصور پزشكي» منجر شد كه مرجع اين حوزه شناخته مي‌شود.

حسيني‌‌پور با اشاره به اهميت كتاب «تاريخ مصور پزشكي» ادامه داد: وجود كتاب «تاريخ مصور پزشكي» در كتابخانه‌هاي شخصي، تخصصي و عمومي لازم است.

مدير‌عامل موسسه خانه كتاب با تاكيد بر توجه اين موسسه به حوزه‌هاي مختلف علوم بيان كرد: موسسه خانه كتاب، تلاش مي‌كند در برنامه «عصر كتاب» به همه حوزه‌ها توجه كند و صرفا به حوزه علوم‌انساني نپردازد، بنابراين برنامه «عصر كتاب» امروز به گرامي‌داشت دكتر ولي‌الله محرابي اختصاص دارد.

حسيني‌پور با اشاره به سابقه دوستي ۱۵ ساله با ولي‌الله محرابي گفت: سال‌ها در راهرو‌هاي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي ايشان مي‌ديدم كه چطور پيگير انتشار كتاب «تاريخ مصور پزشكي» بود و همچنين در هيات علمي جايزه كتاب سال از طرفيت‌هاي ايشان استفاده مي‌كنيم.

 وي با تاكيد بر لزوم توجه به ظرفيت‌هاي علمي دكتر محرابي بيان كرد: يكي از اهداف برگزاري عصر كتاب، الگو‌سازي براي جوانان است، بنابراين از دكتر محرابي مي‌خواهيم كه براي نسل جوانِ سرگرم اقيانوس كم عمق فضاي مجازي، نسخه تجوزي كنند كه چطور به اقيانوس عميق مطالعه جلب شوند.

حسيني‌‌پور با اشاره به «حال خوش خواندن» شعار بيست و ششمين دوره هفته كتاب بيان كرد: انتخاب اين شعار كه جنبه اثباتي دارد، مردم را به «حال خوش خواندن» جلب كنيم.

وي با اشاره به جايگاه نشر پزشكي در ايران گفت: رشته پزشكي در ايران رشد قابل‌توجهي داشته علاوه براين در نشر پزشكي و در دو شاخه تاليف و ترجمه نيز شاهد توليد كتاب‌هاي متعددي هستيم، اما از پزشكان انتظار بيشتري داريم تا بيش‌از اين دست به قلم ببرند تا بتوان از ظرفيت آن‌ها بيش از اين بهره ببريم.

 در ادامه، مسلم بهادري، استاد ممتاز دانشگاه تهران و از دوستان ولي‌الله محرابي گفت: آشنايي من با استاد محرابي به حدود ۵۰ سال پيش و زماني برمي‌گردد كه تازه به ايران بازگشته بود. آن زمان او به‌عنوان هيات علمي دانشگاه علوم پزشكي تهران مشغول بود. البته آشنايي ما مربوط به كار نبود، بلكه يك ارتباط شخصي بود.

او ادامه داد: استاد محرابي خدمات زيادي در دانشگاه تهران انجام داده‌ است. اولين اقدام او اين بود كه توانست جراحي كودكان در ايران را به‌عنوان يك كرسي مشخص برقرار كند، كه كار مشكلي بود. چون آن زمان جراحي بزرگسال و خردسال همه به دست جراحان عمومي انجام مي‌شد ولي او معتقد بود مساله كودكان با بزرگسالان تفاوت دارد، بنابراين شروع به ايجاد كرسي كرد و يك بيمارستان به نام بيمارستان اميركبير هم تاسيس شد كه محرابي رياست آن را برعهده داشت. در آنجا شروع به تعليم دانشجويان رشته جراحي اطفال كرد كه اكنون تعداد زيادي از آنها به عنوان اساتيد جراحي اطفال در كشور مشغول خدمت هستند.

 بهادري در ادامه گفت: استاد محرابي همچنين به‌عنوان يك جراح قابل در مساله جراحي دخالت داشت و در جامعه جراحي ايران يك عضو موثر هيات مديره بود. نقش بزرگي كه آن موقع بازي كرد تشكيل مجله جامعه جراحي ايران بود كه مدت طولاني سردبير آن مجله بود و بيشترين سعي را براي انتشار بهترين مقالات كرد. علاوه بر اين استاد محرابي به نوشتن كتاب نيز پرداخت چون آن موقع نوشتن كتاب در ايران تقريبا محدود بود و سرعت امروزه در دسترسي به علم، وجود نداشت و به اين منحصر بود كه نويسنده كتاب و مقاله بنويسد و در اختيار مخاطب بگذارد. ولي مي‌بينيم كه دكتر محرابي همان‌موقع كتاب جراحي كودكان و چندين كار ديگر را ارائه داده است كه بسيار به موقع بود.

اين استاد دانشگاه تهران ضمن معرفي ولي‌الله محرابي به‌عنوان يك پزشك متعهد، وظيفه‌شناس و خانواده‌دوست گفت: كار بزرگي كه دكتر كرد همين كتاب «تاريخ مصور پزشكي جهان» است كه كار آساني نيست. از نظر صحت مطلب، غلط‌گيري و پيداكردن مدارك جديدتر و بهتر براي هريك از صفحات آن بايستي ساعت‌ها وقت مي‌گذاشت، به طوري كه وقتي در سال‌هاي ۸۰، هشت جلد آن منتشر شد؛ محرابي قانع نشد، چون به نظر او در مورد ايران كار بيشتري مي‌طلبيد در نتيجه وقت گذاشت و شبانه‌روز كار كرد تا دو جلد به كتاب‌هاي قبلي اضافه شد.

  او ادامه داد: امروزه اين كتاب در ۱۰ جلد و هر جلد بالغ بر ۸۰۰ صفحه در اختيار جامعه پزشكي و غيرپزشكي است. برخلاف عنوان كتاب، اين كتاب هرگز مسائل پزشكي را توضيح نمي‌دهد، بلكه ملت‌هايي كه در خدمات پزشكي زحمت كشيده‌اند را نشان داده و يك تاريخ مصور پزشكي ارائه كرده است. از اين ديد من دكتر محرابي را بيشتر يك تاريخ‌نگار مي‌بينم تا يك پزشك جراح. بنابراين در اين كتاب كه بالغ بر ۸هزار صفحه است توانسته تاريخ پزشكي ايران و جهان را ترسيم كند. منتها تنها به تاريخ‌نويسي اكتفا نكرده و در واقع يك اطلس تاريخ پزشكي هم به اين كتاب اضافه شده است. يعني علاوه بر محتواي نوشتاري، محتواي تصويري قابل توجهي دارد و اين تصويرها طوري نمايانده شده كه با مخاطب صحبت مي‌كند و خود تصوير آموزنده است.

 احمد خالق‌نژاد طبري، رئيس انجمن جراحان كودك ديگر سخنران اين نشست بود و با بيان اينكه به نمايندگي از همه جراحان كودكان ايران براي بزرگداشت استاد محرابي در اينجا حاضر شده، صحبت‌هاي خود را با معرفي جراحي كودكان شروع كرد و گفت: جراحي كودكان با بزرگسالان خيلي متفاوت است و به‌صورت يك برنامه آموزشي مجزا در دنيا از حدود ۷۰ سال پيش بنياد گذاشته شد و هدف آن هم از زمان انعقاد نطفه تا زمان بلوغ است.

او ادامه داد: ما در ايران جراحي كودكان نداشتيم و تك‌افراد از جراحان بزرگسال كه علاقه‌مند بودند در اين كار مداخله مي‌كردند ولي الان اين دوره در ايران به اين صورت است كه جراح بزرگسال بايد سه سال آموزش اضافي ببيند تا بتواند در جراحي كودكان مداخله كند و دكتر محراب در دهه ۵۰ اولين بخش جراحي كودكان آكادميك و رسمي را در بيمارستان بهرامي تهران بنيان‌گذاشت كه امروز هم سالروز بنيانگذاري آن است.

خالق‌نژاد ضمن بيان اينكه استاد محرابي در واقع بنيانگذار طب مدرن جراحي كودكان در ايران است، اضافه كرد: استاد محرابي وزارت علوم و بهداشت وقت را متقاعد كرد كه بايد دوره جراحي كودكان به صورت مجزا و مدون آموزشي در كشور راه بيفتد و امروزه در جاي جاي ايران شاگردان او در بخش جراحي كودكان خدمت مي‌كنند. استاد محرابي فقط جراح نبودند او پژوهشگر، نويسنده و بسيار با پشتكار است واقعيت اين است كه خلق اثري چون «تاريخ مصور پزشكي جهان» كار بزرگ و وقت‌گيري است كه با وجود مشغله زيادي كه از  ولي‌الله محرابي سراغ دارم بسيار كار شگرفي است. جالب است كه دكتر محرابي بعد از بازنشستگي هم دست از تلاش و پژوهش برنداشته و عشق، علاقه به پشتكار او الگويي براي جوانان امروز است.

او ادامه داد: دكتر محرابي بنيانگذار جامعه جراحان ايران است و همچنين انجمن جراحان كودكان ايران در حدود ۲۶سال قبل به وسيله او و برخي هم‌دوره‌اي‌هاي ايشان بنيان گذاشته شد و هنوز هم كه هنوز ايشان يكي از مشوقان ما در برگزاري كنگره‌هاي سالانه اين انجمن است.

خالقي‌نژاد در پايان ضمن تشكر از خانه كتاب براي برگزاري اين گراميداشت بيان كرد: در تكامل هر كشور دو منبع طبيعي و انساني وجود دارد كه دكتر محرابي يكي از منابع ارزشمند انساني است كه بايد قدر دانسته شود.

 كاميار عابدي، پژوهشگر ادبيات و شعر معاصر و ويراستار كتاب «تاريخ مصور پزشكي جهان» گفت: سال ۱۳۷۹ بود كه يكي از دوستان مشترك بين بنده و پروفسور محرابي ويراستاري يك كتاب بسيار بزرگ را به من پيشنهاد كرد وقتي از چند و چون كار پرسيدم و متوجه شدم كه مرتبط با تاريخ پزشكي است آن را رد كردم ولي به اصرار او در يكي از دفاتر انتشاراتي قرار گذاشتيم و بخشي از كار در اختيار من قرار گرفت تا آن را مطالعه كنم و نظر خود را بگويم. بعد از مطالعه دچار ترس عجيب و غريبي شدم، بلافاصله يادداشتي براي دكتر محرابي نوشتم و از ويراستاري اين كتاب اعلام انصراف كردم.

او ادامه داد: بعد از گذشت حدود يكسال و نيم دوباره اين كار به من پيشنهاد شد كه پس از ملاقات مجدد با دكتر محرابي و ديدن اثر آن را قابل ويراستاري ديدم. كاري كه در حدود كار ۸۱ در آنجا شروع كرديم و نزديك به ۵هزار صفحه بود حدود دو سال و نيم به طول انجاميد كه در ۸ جلد در نوروز ۱۳۸۳ منتشر شد و با توجه به شايستگي‌هايي كه داشت، بلافاصله جايزه كتاب سال را از آن خود كرد. من اطمينان دارم كه اگر صبر و حوصله و استقامت‌ آلماني‌وار دكتر محرابي پشت اين كتاب نمي‌بود اين پروژه به انجام نمي‌رسيد چون معمولا انجام پروژه‌هايي به اين سنگيني كار يك موسسه است نه يك فرد.

عابدي گفت: اين كتاب به دانش پزشكي به عنوان يك ميراث بشري نگاه مي‌كند نه به‌عنوان ميراثي كه مربوط به چند كشور خاص يا يك قاره است. همچنين توجه مي‌كند كه همه ملت‌ها و فرهنگ‌ها در به‌وجود آمدن دانش سهم داشته‌اند، منتها گاه سهم يك ملت و فرهنگ بيشتر يا كمتر بوده من بعضي از كارهايي كه در حوزه تاريخ پزشكي انجام شده را به مناسبت اين كار خواندم؛ كتاب‌هايي كه بررسي كردم نشان مي‌داد كه هركدام به بخشي از تاريخ پزشكي جهان پرداخته‌اند ولي هيچ‌كدام كامل نيست با توجه به اين نكته مي‌توان به صراحت مدعي شد اين كتاب ۸ جلدي كه بعدها به ۱۰ جلد افزايش پيدا كرد، جامع‌ترين كتابي است كه تاكنون در ايران تاليف و ترجمه شده است.

او ادامه داد: اين كتاب در درجه اول تاريخ‌نگاري است، ولي تاريخ‌نگاري كه براساس پژوهش و تحقيق است. جنبه روايي در اين كتاب وجود دارد كه كتاب را نسبت به بسياري از كتاب‌هاي مشابه شيرين‌تر و جذاب‌تر مي‌كند و علاوه بر پژوهش و روايت قلمرو نقد و بررسي را نيز از دست نمي‌دهد. كتاب‌هايي كه به تاريخ پزشكي مي‌پردازند بايد مصور باشند وگرنه نمي‌توانند مفيد واقع شوند. اين كتاب اين ويژگي را به تمامي دارد و در اين زمينه هم در تمام اين سال‌ها در صدر بوده است.

عابدي ويرايش اين كتاب را براي خودش هم مفيد خواند و گفت: اين كتاب به من ياد داد كه وقتي مي‌خواهم نقد ادبي بنويسم بايد علمي بنويسم و از احساسات پرهيز كنم چون احساسات مال شاعر و داستان‌نويس است ولي وقتي كسي كار علمي انجام مي‌دهد و به تحقيق و نقد مي‌پردازد، بايد از حواشي بپرهيزد و تلاش كند در كوتاه‌ترين كلمات گوياترين عبارات را ثبت كند.

وي صحبت‌هاي خود را با خواندن شعري از منوچهري دامغاني خطاب به استاد محرابي كه: «جز اين دعات نگويم كه رودكي گفته است/ هزار سال بزي صدهزارسال بزي» به پايان رساند.

در ادامه مشايخي، عضو هيات علمي دانشگاه آزاد تنكابن كه توسط دكتر محرابي پايه گذاشته شده، متني در معرفي و سپاس از مقام دكتر محرابي قرائت كرد و گفت: محرابي فردي است با سه جنبه بزرگ كه ويژه افراد انديشمند است نخست آنكه جهاني مي‌انديشد و اين برآمده از وسعت عمل ايشان در كشورهاي خارج است كه اين ديد جهان‌نگرانه را به او داده است. ويژگي دوم كه برآمده از تفكر اول است عملي است كه بازگشت به ايران و خدمت به مردم كشورش نتيجه آن بود. ويژگي سوم هم اين است كه ايشان فردي نيستند كه فراموش كنند از كجا برخاسته و به دشواري‌هاي آن آشناست. ياد دارد كه خود چگونه راه را به سختي طي كرده پس بايد به عمل دست زند و راه را براي رفتن ديگران آباد و آسان نمايد و همين نكته است كه او را فردي فعال براي منطقه خود تبديل كرده است.

نازبانو محرابي، فرزند دكتر محرابي نيز به دعوت مجري در جايگاه قرار گرفت و گفت: خوشحالم كه عضو كوچكي از خانواده دكتر محرابي هستم ولي ايشان را با كلمه پدر خطاب مي‌كنم، چون اين كلمه معني و اجر و قرب بالايي دارد. همچنين خوشحالم كه پدرم در جامعه شاگردان بزرگي تربيت كرده و در كنار ديگر اساتيد علم خود را به‌ آنها ارايه داده است تا بتوانند اساتيد و معلمان بهتري براي سال‌هاي آتي باشند.

وي ضمن تعريف خاطره‌اي از كودكي خود كه به‌عنوان بيمار پدرش در بيمارستان او بستري شده گفت: هرچند كه ايشان را به دليل مشغله زياد در كنار خانه و خانواده زياد احساس نكرديم ولي ورود ايشان يك افتخار بزرگ براي من است و خوشبختم كه پدري به اين بزرگي دارم.

در ادامه لوح تقدير، تنديس و هدايايي به رسم يادبود از طرف موسسه خانه‌كتاب، فرماندار شهر تنكابن و مدير انتشارات تيمورزاده به دكتر محرابي اهدا شد و از ايشان تقدير به عمل آمد.

پايان‌بخش اين نشست سخنراني دكتر محرابي بود كه در جايگاه قرار گرفت و ضمن بيان مطالبي درباره اهميت كتاب گفت: كتاب در تاريخ بشري تنوع زيادي داشته و معمولا در درجه اول انسان‌ها علاقه‌مندند كه از كتاب‌ها آسماني ياد كنند كه واپسين اين كتاب‌ها كتاب الهي از ديدگاه مسلمانان، قرآن مي‌باشد كه از هرگونه دستبرد و تحريفي مصون مانده است.

 محرابي ضمن ارائه تاريخچه‌اي از نحوه نگارش كتاب گفت: كتاب در معناي انساني آن كلامي است كه با انديشه و دل نوشته مي‌شود و لاجرم با انديشه و دل مخاطب در ارتباط است. كتاب هم مي‌تواند ما را آگاه‌تر و هم شور دروني ما را زيادي كند البته در طول تاريخ دشمناني هم داشته است. دشمناني كه با آگاهي و اشتياق انساني نسبت به حقيقت ميانه‌اي نداشته اما سير تاريخ نشان داده كه كتاب‌سازي و كتابسوزان همواره پس از مدت كوتاهي به حاشيه رانده شده و كاروان معرفت بشري بر سياهي جهل آنها غلبه كرده است.

بنيان‌گذار جراحي كودكان در ايران گفت: ما ايراني هستيم و زبان مالي ما فارسي است، از اين رو همچنان كه بسياري از دانشمندان و برخي مسئولان كشور، مخصوصا دكتر صالحي وزير فرهنگ و ارشاد يادآور شده‌اند، بايد در راه غنا، گسترش و علمي‌شدن زبان ديرينه‌مان در تاليف و ترجمه كتاب بسيار بكوشيم. اين مهم ميسر نمي‌شود مگر اينكه از يكسو فرهنگ ملي و كهن خود را پاس داريم و از ديگر سو با تاكيد بر آزادي بيان پنجره‌هاي خود را به سوي فرهنگ علم و فناوري جهان بگشاييم.

محرابي در ادامه به سابقه پژوهشي خود اشاره كرد و گفت: اين جانب بيش از ۶ دهه از عمر خود را به طبابت پرداختم. علم پزشكي به تعبير كانت مسئول تندرستي جامعه و سلامتي انسان است راه پر فراز و نشيبي را در طول سده‌ها و ساليان پرداخته و از اين رو من نيز پزشكي از جامعه پزشكي ايران و جهان هستم كه علاوه بر تدوين تجربه و دانش خود در زمينه بخشي از پزشكي يعني جراحي، از اواخر دهه ۱۳۵۰ تا پايان دهه ۱۳۷۰ در صدد تاليف و ترجمه كتابي برآمدم كه در سال ۸۳ دوره ۸ جلدي آن در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفت.

وي در ادامه با بيان چند نكته به سخنان خود پايان داد: يك اينكه بايد سعي شود مقاله‌نويسي و تاليف كتاب به زبان فارسي را ترويج دهيم. زبان انگليسي و ديگر زبان‌هاي خارجي اهميت دارد اما ما بايد بكوشيم در حد توان دانش و تجربه را در زبان و فرهنگ بومي خود بيفزاييم.دوم اينكه از كمك‌هاي مالي و معنوي به مولفاني كه در پي توليد فرهنگ و علم هستند خودداري نكنيد چون اين كار در حكم كاشتن نهال‌هايي است كه به تدريج بارور مي‌شوند .سوم اينكه آزادي در تفكر، علم و قلم را ارج نهيم و به نهادهاي مختلفي از تنگ‌نظري و تهمت زدن به مولفان و دانشمندان خودداري كنيم.در دهه‌هاي اخير وزارت فرهنگ و ارشاد و موسسه خانه‌كتاب با راه‌اندازي جشنواره كتاب در پي بهبود وضعيت كتاب و فرهنگ بوده‌اند اما چه بهتر كه در سطحي كلان به ايجاد آكادمي كتاب ايران بينديشيم. تصور مي‌كنم وجود آكادمي خانه‌كتاب در ايران راهي است در جهت خودباوري ما ايرانيان كه از ديرباز از پرچمداران فرهنگ بشري بوده‌ايم و به سهم خود در ارتقاي دانش و پژوهش انساني كوشيده‌ايم.


نظرات کاربران

    نظر خود را درباره این مطلب، با دیگر بازدید کنندگان سایت به اشتراک بگذارید !

نظر شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *