تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۷/۱۱ | شناسه مطلب : ۱۷۸۳۴ | تعداد بازدید : ۱۷۵

كتاب «انگشتر فيروزه» يك زندگي‌نامه داستاني به معناي واقعي است

در نشست نقد و بررسی «انگشتر فیروزه» مطرح شد:

كتاب «انگشتر فیروزه» یك زندگی‌نامه داستانی به معنای واقعی است

مصطفی خرامان در نشست نقد و بررسی کتاب «انگشتر فیروزه» گفت: اگر فردی داستان‌نویس باشد می‌تواند زندگی‌نامه را با داستان تلفیق کند و اثر جذابی ارائه دهد و کتاب «انگشتر فیروزه» از این منظر یک زندگی‌نامه داستانی به معنای واقعی است.

 

به گزارش روابط عمومی موسسه خانه كتاب، نشست نقد و بررسی كتاب «انگشتر فیروزه» نوشته عزت‌الله الوندی با حضور نویسنده كتاب، مصطفی خرامان و جعفر توزنده‌جانی، سه‌شنبه (۱۰ مهرماه ۱۳۹۷)در سرای اهل قلم موسسه خانه كتاب برگزار شد.
 

عزت‌الله الوندی در این نشست به ارائه توضیحاتی درباره كتاب «انگشتر فیروزه» پرداخت و گفت: انتشارات فاتحان چند سال پیش روی پروژه‌ای درباره ورزشكارانی كه شهید شده بودند، كار می‌كرد و قرار بود بسیج ورزشكاران این كتاب‌ها را تولید كند. در این زمینه تالیف دو كتاب به من سپرده شد، كه یكی از آن‌ها درباره شهدای فوتبالیست ایلام به نام «دقیقه ۵۵» بود و دیگری درباره زندگی شهید فرارویی كه به نام «انگشتر فیروزه» چاپ شد.
 

این نویسنده درباره چگونگی نوشتن این كتاب توضیح داد: من اطلاعات زیادی در زمینه زندگی شهید فرارویی نداشتم و لازم بود تحقیقات و پژوهش‌هایی در این زمینه انجام دهم. براین اساس به شیراز رفتم تا بتوانم در گفت‌وگو با بستگان شهید، اطلاعات و خاطراتی درباره‌اش به‌دست بیاورم. اما وقتی با مادر و برادر شهید صحبت می‌كردم با فوران خاطرات مواجه شدم و دیدم كه خوشبختانه شهید فرارویی تنها نیست و كوهی از خاطرات درباره او وجود دارد و من توانستم از خاطراتی كه به دست آوردم این كتاب را جمع‌آوری كنم.
 

وی افزود: قرار نیست برای فردی كه زندگی‌نامه داستانی‌اش را می‌نویسیم هاله‌ای از مقدسات ببافیم چون قرار است در این كتاب، در كنار بخشی از فضاسازی و تخیل، حقایق را بنویسیم و معمولا اتفاقات دراماتیك زندگی شهید را از بین همه اتفاقاتی كه برایش رخ داده در قالب رشته‌ داستانی می‌آوریم.
 

الوندی در ادامه به كمك مصطفی خرامان به عنوان مسئول این پروژه، در روند نوشتن زندگی‌نامه شهید فرارویی اشاره كرد و گفت: طرح اولیه این كتاب را ابتدا به آقای خرامان نشان دادم و او در تالیف این كتاب به من كمك كرد.

مصطفی خرامان، نیز در این نشست به ارائه توضیحاتی درباره زندگی‌نامه داستانی پرداخت و گفت: متاسفانه چیزی كه انسان را اذیت می‌كند این است كه نوشتن زندگی‌نامه داستانی وسیله‌ای برای نویسنده شدن عده‌ای شده است. قطعا نوشتن رمان درباره زندگی یك شهید، كار سختی است و براین اساس به نوشتن زندگی‌نامه داستانی اكتفا كرده‌ایم اما در این روند هیچ اثری از زندگی‌نامه داستانی دیده نمی‌شود، فقط زندگی‌نامه است با یك روند تاریخی و مشخص نیست كه داستانش كجاست و خواندن آن چقدر برای مخاطب جذاب است.
 

این نویسنده در ادامه بیان كرد: الان كه دوره طولانی از جنگ گذشته است، وقتی با خانواده‌های شهدا صحبت می‌كنیم موضعی درباره شهیدشان دارند كه بعضی حرف‌ها درباره‌اش بیان نشود و محدودیتی ایجاد می‌شود كه نشان داده شود شهیدی كه به شهادت رسیده، فردی استثنایی بوده است درحالی‌كه همه این‌ها آدم‌های معمولی و از بندگان خدا بوده‌اند و خصوصیات مختلفی داشته‌اند اما در كتاب‌هایی كه ما به عنوان زندگی‌نامه داستانی می‌خوانیم هیچ كدام از این جنبه‌ها وجود ندارد و داستان بی‌مزه‌ای روایت می‌شود.
 

به گفته خرامان، اگر فردی داستان‌نویس باشد می‌تواند زندگی‌نامه را با داستان تلفیق كند و اثر جذابی ارائه دهد، اما چون بلد نیست آثاری تولید می‌شود كه نشان می‌دهد ناشر، نویسنده و ویراستار هیچ شناختی از جنگ و جبهه و ... ندارد. اما كتاب «انگشتر فیروزه» با این آثار تفاوت دارد و یك زندگی‌نامه داستانی به معنای واقعی است.
 

وی مدل نوشتن زندگی‌نامه داستانی در كتاب «انگشتر فیروزه» را مناسب‌ترین مدل نوشتن زندگی‌نامه داستانی دانست و گفت: مدل‌های دیگر فقط زندگی‌نامه‌اند. خود من هم زندگی‌نامه داستانی درباره شهید ابراهیم هادی نوشته‌ام و معتقدم در زندگی‌نامه داستانی حتما باید داستان امروزی بسازیم و داستان را پیش ببریم. هرچه داستان پیش برود قضایا برای مخاطب پیچیده‌تر می‌شود و به تدریج با زندگی‌نامه شهید پیوند می‌خورد و آن‌جا علاوه بر اینكه داستان را می‌خواند، از آشنا شدن با زندگی‌نامه شهید مورد نظر لذت می‌برد.
 

خرامان توضیح داد: در كتاب «انگشتر فیروزه» ابتدا نشانی از شهید فرارویی وجود ندارد و ما با داستانی امروزی در شیراز روبه‌روایم وقتی جلوتر می‌رویم می‌بینیم این داستان ارتباطی با زندگی شهید فرارویی دارد. در این كتاب هیچ شعاری درباره شهید فرارویی نمی‌بینیم و نویسنده درباره اینكه او فردی جذاب بوده شعار نمی‌دهد و این مساله خودبه‌خود در روند داستانی بیان می‌شود.
 
 
این نویسنده ادامه داد: وقتی این كتاب را با كتاب‌های دیگر مقایسه می‌كنیم می‌بینیم اغلب با كتاب‌هایی مواجه‌‌ایم كه داستان، صرفا یك سیر تاریخی از زندگی را روایت می‌كنند و اغلب از سوی افرادی كه نویسنده حرفه‌ای نیستند، نوشته شده‌اند و در این زمینه، هم مسئولان فرهنگی ادبیات دفاع مقدس مقصرند و هم افرادی كه نویسنده نیستند ولی اقدام به تولید اثر در این حوزه می‌كنند. باید نویسندگانی بیایند كه بتوانند آثار قابل استناد و قابل اعتنایی تولید كنند.
 

خرامان در ادامه یكی از مشكلات كتاب‌های دفاع مقدس را غیرحرفه‌ای بودن عوامل كار عنوان كرد و گفت: یكی از دلایلی كه كتاب «انگشتر فیروزه» از نظر ویرایش مشكل پیدا كرده، این است كه فردی این كار را انجام داده كه متخصص این حوزه نبوده است. درواقع ناشران دفاع مقدس، توجه زیادی به ویراستاری كتاب‌هایشان نمی‌كنند و وقتی افراد غیرمتخصص كاری را انجام دهند، نتیجه‌اش تولید آثار غیرحرفه‌ای می‌شود


جعفر توزنده‌جانی نیز در این نشست به بیان ویژگی‌های زندگی‌نامه داستانی پرداخت و گفت: وقتی می‌گوییم زندگی‌نامه داستانی دو وجه زندگی‌نامه و داستانی بودن آن برایمان مطرح است. وقتی بحث ادبیات داستانی پیش می‌آید برای من چگونه گفتن از چه گفتن مقدم است. در زندگی‌نامه داستانی هم چگونه گفتن اهمیت زیادی دارد. زندگی‌نامه گاهی از سوی خود فرد و گاهی از سوی فرد دیگری بر اساس گفته‌های آن فرد یا اطرافیانش نوشته می‌شود كه یك نوع وقایع‌نگاری است.
 
این منتقد ادبی با اشاره به اینكه نویسنده با شگردهای داستانی روی احساسات خواننده تاثیر می‌گذارد و كاری می‌كند كه آن شخصیت در ذهن مخاطب ماندگار شود، گفت: مثلا تولستوی در كتاب «جنگ و صلح» این كار را به خوبی انجام داده و «شاهزاده آندره» در ذهن ما ماندگار شده است. در كتاب «انگشتر فیروزه» نیز زندگی شخصیت مورد نظر از زبان افراد گوناگون روایت شده است و از زوایای مختلف به آن پرداخته شده.
 
وی افزود: در مركز داستان شخصیتی به نام كاظم فرارویی داریم كه ورزشكار بوده و جودو كار می‌كرده است. در صحنه اولیه‌ای كه نویسنده خلق كرده است، یعنی صحنه تصادف با پیرمرد، زمینه‌ای در ذهن مخاطب ایجاد می‌كند كه او را به‌ یافتن ماجرای پیرمرد و دوچرخه سوق می‌دهد. درواقع نویسنده از آغاز با شیوه داستانی‌اش قلاب را به ذهن خواننده می‌اندازد تا او را با خود همراه كند. تا اینكه بالاخره از روی دفتر خاطرات شهید، وارد زندگی او می‌شویم. نویسنده از زوایای مختلف به این شخصیت می‌پردازد و داستان راویان مختلفی دارد.

به گفته توزنده‌جانی، این كتاب روایت جذابی دارد و شخصیت شهید فرارویی را كاملا ملموس و واقعی پیش روی مخاطب قرار می‌دهد. «انگشتر فیروزه» برخلاف بسیاری از زندگی‌نامه‌هایی كه نوشته می‌شود چیز زیادی درباره شخصیت مورد نظر به مخاطب نمی‌گوید اما او را تشویق می‌كند تا به پژوهش درباره كسب اطلاعات بیشتر درباره شهید فرارویی بپردازد.
 
این نویسنده و منتقد ادبی با بیان اینكه نباید شخصیت‌های مذهبی و شهدا را از مردم عادی جدا كنیم و به ویژگی‌های اخلاقی مختلف و درد و رنج‌های آن‌ها نپردازیم، افزود: زندگی‌نامه‌های داستانی را باید به گونه‌ای بنویسیم كه افراد نسبت به كسب اطلاعات بیشتر كنجكاو شوند. الوندی در این كتاب از شگردهای داستانی به خوبی استفاده كرده است و زندگی این شهید را كاملا انسانی و واقعی برای مخاطب بیان كرده و برخلاف بسیاری از كتاب‌های این‌ حوزه، اصلا شعاری نیست.
 
توزنده‌جانی در ادامه به نظام نشانه‌شناسی داستان اشاره كرد و گفت: اساس ادبیات این است كه نشانه‌ها و علائمی داشته باشد كه مخاطب با یافتن آن‌ها از داستان لذت ببرد. دوچرخه و سوار شدن كاظم بر دوچرخه هم در این كتاب ازجمله همین نمادهاست نماد آدمی كه به اطرافش اهمیت زیادی می‌دهد و این نمادها مخاطب را به سمت شناسایی صفات كاظم سوق می‌دهد و مخاطب، هم جذب داستان می‌شود و هم با شخصیت مورد نظر آشنا می‌شو


نظرات کاربران

    نظر خود را درباره این مطلب، با دیگر بازدید کنندگان سایت به اشتراک بگذارید !

نظر شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *