تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۷/۱۱ | شناسه مطلب : ۱۷۸۳۴ | تعداد بازدید : ۵۳

كتاب «انگشتر فيروزه» يك زندگي‌نامه داستاني به معناي واقعي است

در نشست نقد و بررسي «انگشتر فيروزه» مطرح شد:

كتاب «انگشتر فيروزه» يك زندگي‌نامه داستاني به معناي واقعي است

مصطفی خرامان در نشست نقد و بررسی کتاب «انگشتر فیروزه» گفت: اگر فردی داستان‌نویس باشد می‌تواند زندگی‌نامه را با داستان تلفیق کند و اثر جذابی ارائه دهد و کتاب «انگشتر فیروزه» از این منظر یک زندگی‌نامه داستانی به معنای واقعی است.

 

به گزارش روابط عمومي موسسه خانه كتاب، نشست نقد و بررسي كتاب «انگشتر فيروزه» نوشته عزت‌الله الوندي با حضور نويسنده كتاب، مصطفي خرامان و جعفر توزنده‌جاني، سه‌شنبه (۱۰ مهرماه ۱۳۹۷)در سراي اهل قلم موسسه خانه كتاب برگزار شد.
 

عزت‌الله الوندي در اين نشست به ارائه توضيحاتي درباره كتاب «انگشتر فيروزه» پرداخت و گفت: انتشارات فاتحان چند سال پيش روي پروژه‌اي درباره ورزشكاراني كه شهيد شده بودند، كار مي‌كرد و قرار بود بسيج ورزشكاران اين كتاب‌ها را توليد كند. در اين زمينه تاليف دو كتاب به من سپرده شد، كه يكي از آن‌ها درباره شهداي فوتباليست ايلام به نام «دقيقه ۵۵» بود و ديگري درباره زندگي شهيد فرارويي كه به نام «انگشتر فيروزه» چاپ شد.
 

اين نويسنده درباره چگونگي نوشتن اين كتاب توضيح داد: من اطلاعات زيادي در زمينه زندگي شهيد فرارويي نداشتم و لازم بود تحقيقات و پژوهش‌هايي در اين زمينه انجام دهم. براين اساس به شيراز رفتم تا بتوانم در گفت‌وگو با بستگان شهيد، اطلاعات و خاطراتي درباره‌اش به‌دست بياورم. اما وقتي با مادر و برادر شهيد صحبت مي‌كردم با فوران خاطرات مواجه شدم و ديدم كه خوشبختانه شهيد فرارويي تنها نيست و كوهي از خاطرات درباره او وجود دارد و من توانستم از خاطراتي كه به دست آوردم اين كتاب را جمع‌آوري كنم.
 

وي افزود: قرار نيست براي فردي كه زندگي‌نامه داستاني‌اش را مي‌نويسيم هاله‌اي از مقدسات ببافيم چون قرار است در اين كتاب، در كنار بخشي از فضاسازي و تخيل، حقايق را بنويسيم و معمولا اتفاقات دراماتيك زندگي شهيد را از بين همه اتفاقاتي كه برايش رخ داده در قالب رشته‌ داستاني مي‌آوريم.
 

الوندي در ادامه به كمك مصطفي خرامان به عنوان مسئول اين پروژه، در روند نوشتن زندگي‌نامه شهيد فرارويي اشاره كرد و گفت: طرح اوليه اين كتاب را ابتدا به آقاي خرامان نشان دادم و او در تاليف اين كتاب به من كمك كرد.

مصطفي خرامان، نيز در اين نشست به ارائه توضيحاتي درباره زندگي‌نامه داستاني پرداخت و گفت: متاسفانه چيزي كه انسان را اذيت مي‌كند اين است كه نوشتن زندگي‌نامه داستاني وسيله‌اي براي نويسنده شدن عده‌اي شده است. قطعا نوشتن رمان درباره زندگي يك شهيد، كار سختي است و براين اساس به نوشتن زندگي‌نامه داستاني اكتفا كرده‌ايم اما در اين روند هيچ اثري از زندگي‌نامه داستاني ديده نمي‌شود، فقط زندگي‌نامه است با يك روند تاريخي و مشخص نيست كه داستانش كجاست و خواندن آن چقدر براي مخاطب جذاب است.
 

اين نويسنده در ادامه بيان كرد: الان كه دوره طولاني از جنگ گذشته است، وقتي با خانواده‌هاي شهدا صحبت مي‌كنيم موضعي درباره شهيدشان دارند كه بعضي حرف‌ها درباره‌اش بيان نشود و محدوديتي ايجاد مي‌شود كه نشان داده شود شهيدي كه به شهادت رسيده، فردي استثنايي بوده است درحالي‌كه همه اين‌ها آدم‌هاي معمولي و از بندگان خدا بوده‌اند و خصوصيات مختلفي داشته‌اند اما در كتاب‌هايي كه ما به عنوان زندگي‌نامه داستاني مي‌خوانيم هيچ كدام از اين جنبه‌ها وجود ندارد و داستان بي‌مزه‌اي روايت مي‌شود.
 

به گفته خرامان، اگر فردي داستان‌نويس باشد مي‌تواند زندگي‌نامه را با داستان تلفيق كند و اثر جذابي ارائه دهد، اما چون بلد نيست آثاري توليد مي‌شود كه نشان مي‌دهد ناشر، نويسنده و ويراستار هيچ شناختي از جنگ و جبهه و ... ندارد. اما كتاب «انگشتر فيروزه» با اين آثار تفاوت دارد و يك زندگي‌نامه داستاني به معناي واقعي است.
 

وي مدل نوشتن زندگي‌نامه داستاني در كتاب «انگشتر فيروزه» را مناسب‌ترين مدل نوشتن زندگي‌نامه داستاني دانست و گفت: مدل‌هاي ديگر فقط زندگي‌نامه‌اند. خود من هم زندگي‌نامه داستاني درباره شهيد ابراهيم هادي نوشته‌ام و معتقدم در زندگي‌نامه داستاني حتما بايد داستان امروزي بسازيم و داستان را پيش ببريم. هرچه داستان پيش برود قضايا براي مخاطب پيچيده‌تر مي‌شود و به تدريج با زندگي‌نامه شهيد پيوند مي‌خورد و آن‌جا علاوه بر اينكه داستان را مي‌خواند، از آشنا شدن با زندگي‌نامه شهيد مورد نظر لذت مي‌برد.
 

خرامان توضيح داد: در كتاب «انگشتر فيروزه» ابتدا نشاني از شهيد فرارويي وجود ندارد و ما با داستاني امروزي در شيراز روبه‌روايم وقتي جلوتر مي‌رويم مي‌بينيم اين داستان ارتباطي با زندگي شهيد فرارويي دارد. در اين كتاب هيچ شعاري درباره شهيد فرارويي نمي‌بينيم و نويسنده درباره اينكه او فردي جذاب بوده شعار نمي‌دهد و اين مساله خودبه‌خود در روند داستاني بيان مي‌شود.
 
 
اين نويسنده ادامه داد: وقتي اين كتاب را با كتاب‌هاي ديگر مقايسه مي‌كنيم مي‌بينيم اغلب با كتاب‌هايي مواجه‌‌ايم كه داستان، صرفا يك سير تاريخي از زندگي را روايت مي‌كنند و اغلب از سوي افرادي كه نويسنده حرفه‌اي نيستند، نوشته شده‌اند و در اين زمينه، هم مسئولان فرهنگي ادبيات دفاع مقدس مقصرند و هم افرادي كه نويسنده نيستند ولي اقدام به توليد اثر در اين حوزه مي‌كنند. بايد نويسندگاني بيايند كه بتوانند آثار قابل استناد و قابل اعتنايي توليد كنند.
 

خرامان در ادامه يكي از مشكلات كتاب‌هاي دفاع مقدس را غيرحرفه‌اي بودن عوامل كار عنوان كرد و گفت: يكي از دلايلي كه كتاب «انگشتر فيروزه» از نظر ويرايش مشكل پيدا كرده، اين است كه فردي اين كار را انجام داده كه متخصص اين حوزه نبوده است. درواقع ناشران دفاع مقدس، توجه زيادي به ويراستاري كتاب‌هايشان نمي‌كنند و وقتي افراد غيرمتخصص كاري را انجام دهند، نتيجه‌اش توليد آثار غيرحرفه‌اي مي‌شود


جعفر توزنده‌جاني نيز در اين نشست به بيان ويژگي‌هاي زندگي‌نامه داستاني پرداخت و گفت: وقتي مي‌گوييم زندگي‌نامه داستاني دو وجه زندگي‌نامه و داستاني بودن آن برايمان مطرح است. وقتي بحث ادبيات داستاني پيش مي‌آيد براي من چگونه گفتن از چه گفتن مقدم است. در زندگي‌نامه داستاني هم چگونه گفتن اهميت زيادي دارد. زندگي‌نامه گاهي از سوي خود فرد و گاهي از سوي فرد ديگري بر اساس گفته‌هاي آن فرد يا اطرافيانش نوشته مي‌شود كه يك نوع وقايع‌نگاري است.
 
اين منتقد ادبي با اشاره به اينكه نويسنده با شگردهاي داستاني روي احساسات خواننده تاثير مي‌گذارد و كاري مي‌كند كه آن شخصيت در ذهن مخاطب ماندگار شود، گفت: مثلا تولستوي در كتاب «جنگ و صلح» اين كار را به خوبي انجام داده و «شاهزاده آندره» در ذهن ما ماندگار شده است. در كتاب «انگشتر فيروزه» نيز زندگي شخصيت مورد نظر از زبان افراد گوناگون روايت شده است و از زواياي مختلف به آن پرداخته شده.
 
وي افزود: در مركز داستان شخصيتي به نام كاظم فرارويي داريم كه ورزشكار بوده و جودو كار مي‌كرده است. در صحنه اوليه‌اي كه نويسنده خلق كرده است، يعني صحنه تصادف با پيرمرد، زمينه‌اي در ذهن مخاطب ايجاد مي‌كند كه او را به‌ يافتن ماجراي پيرمرد و دوچرخه سوق مي‌دهد. درواقع نويسنده از آغاز با شيوه داستاني‌اش قلاب را به ذهن خواننده مي‌اندازد تا او را با خود همراه كند. تا اينكه بالاخره از روي دفتر خاطرات شهيد، وارد زندگي او مي‌شويم. نويسنده از زواياي مختلف به اين شخصيت مي‌پردازد و داستان راويان مختلفي دارد.

به گفته توزنده‌جاني، اين كتاب روايت جذابي دارد و شخصيت شهيد فرارويي را كاملا ملموس و واقعي پيش روي مخاطب قرار مي‌دهد. «انگشتر فيروزه» برخلاف بسياري از زندگي‌نامه‌هايي كه نوشته مي‌شود چيز زيادي درباره شخصيت مورد نظر به مخاطب نمي‌گويد اما او را تشويق مي‌كند تا به پژوهش درباره كسب اطلاعات بيشتر درباره شهيد فرارويي بپردازد.
 
اين نويسنده و منتقد ادبي با بيان اينكه نبايد شخصيت‌هاي مذهبي و شهدا را از مردم عادي جدا كنيم و به ويژگي‌هاي اخلاقي مختلف و درد و رنج‌هاي آن‌ها نپردازيم، افزود: زندگي‌نامه‌هاي داستاني را بايد به گونه‌اي بنويسيم كه افراد نسبت به كسب اطلاعات بيشتر كنجكاو شوند. الوندي در اين كتاب از شگردهاي داستاني به خوبي استفاده كرده است و زندگي اين شهيد را كاملا انساني و واقعي براي مخاطب بيان كرده و برخلاف بسياري از كتاب‌هاي اين‌ حوزه، اصلا شعاري نيست.
 
توزنده‌جاني در ادامه به نظام نشانه‌شناسي داستان اشاره كرد و گفت: اساس ادبيات اين است كه نشانه‌ها و علائمي داشته باشد كه مخاطب با يافتن آن‌ها از داستان لذت ببرد. دوچرخه و سوار شدن كاظم بر دوچرخه هم در اين كتاب ازجمله همين نمادهاست نماد آدمي كه به اطرافش اهميت زيادي مي‌دهد و اين نمادها مخاطب را به سمت شناسايي صفات كاظم سوق مي‌دهد و مخاطب، هم جذب داستان مي‌شود و هم با شخصيت مورد نظر آشنا مي‌شو


نظرات کاربران

    نظر خود را درباره این مطلب، با دیگر بازدید کنندگان سایت به اشتراک بگذارید !

نظر شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *